Terugblik ‘Versterken lokale voedselnetwerken – op bezoek bij Ons Eten Den Haag’ – 30 september ’25
De tweede themabijeenkomst van het project ‘Versterking Lokale Voedselnetwerken’ vond plaats op woensdag 30 september bij de Spinozahof in de Stationsbuurt in Den Haag. Hier kwamen we samen met zo’n 40 mensen die allemaal op een manier betrokken zijn bij de voedseltransitie en bij lokale voedselnetwerken. Gezamenlijk leerden we meer over het lokale voedselnetwerk Ons Eten Den Haag, over de bredere functie van lokale voedselnetwerken én over elkaar.
Stadsoase Spinozahof
We zijn niet voor niets neergestreken bij Stadsoase Spinozahof voor deze bijeenkomst. Een van de speerpunten van Ons Eten Den Haag is namelijk het versterken, verbinden en promoten van voedselverbindingsplekken. Dit zijn plekken waar mensen dichtbij huis zich verbinden met hun voedsel en elkaar door samen te eten en/of te tuinieren om zo impliciet aan hun sociale weefsel en hun gezondheid te werken. De Spinozahof is bij uitstek zo’n plek en ook een van de oudste in Den Haag.
De Spinozahof is oprecht een oase in een behoorlijk stenige buurt. Hier zijn de afgelopen 10 jaar een prachtige tuin, een keuken en een ontmoetingsruimte verrezen die samen een belangrijke ontmoetingsplek zijn voor de buurt. Daarnaast speelt de Spinozahof een belangrijke rol in het bredere netwerk van voedselverbindingsplekken in Den Haag, dat steeds meer bekendheid geniet én waarvan de waarde steeds beter begrepen wordt door overheden en gezondheidsinstellingen. Marianne Edixhoven van de Spinozahof is erg blij met het netwerk dat Ons Eten haar biedt: “Via Ons Eten kom ik makkelijker in contact met andere trekkers van dit soort plekken, gaan we langzaamaan dezelfde taal spreken, en bouwen we samen aan een systeem waarin financiering voor dit soort plekken makkelijker wordt.”
Check hier het rapport dat door Voedselfamilies Zuid-Holland werd gemaakt over voedselverbindingsplekken in Den Haag!
Wat zijn lokale voedselnetwerken?
Vervolgens gaf projectleider van het project ‘Versterking Lokale Voedselnetwerken’ Rachelle Eerhart een presentatie over lokale voedselnetwerken en over de rol die dit soort netwerken kunnen spelen in de totstandkoming van een gezonder en duurzamer voedselsysteem. Het doel van het project is immers om bestaande lokale voedselnetwerken als Ons Eten Den Haag en Voedselfamilie Krimpenerwaard beter te leren kennen, om hun kennis en ervaringen te delen en om nieuwe lokale voedselnetwerken te helpen ontstaan.
Dit soort netwerken hebben wat ons betreft in potentie deze functies voor pionierende actoren in de voedseltransitie:
-
Leren: Leren van elkaars plekken en ervaringen
-
Support: Gelijkgestemden treffen en elkaar supporten en inspireren
-
Groei: Gezamenlijk naar buiten treden, campagne voeren, mensen informeren, nieuwe partijen inspireren en betrekken
-
Lobby: Gezamenlijk je stem laten horen richting overheden
-
Kruisbestuiven: Kruisbestuiving & spin-off: samen nieuwe plannen maken!
Kortom, lokale voedselnetwerken zijn in potentie versnellers van de voedseltransitie!
Dialoogwandeling door tuin & buurt
Vroeg in een bijeenkomst een uitgebreid moment voor interactie inplannen: dat stimuleert het denken! Daarom gingen de deelnemers al vroeg in het programma samen op pad door de Spinozahof en de omliggende Stationsbuurt. We gaven ze tijdens hun dialoogwandeling deze vragen mee: ‘Wat is jouw rol in de voedseltransitie?‘, ‘Hoe draag jij bij aan jouw lokale voedselnetwerk of hoe zou je dat willen doen?‘, en ‘Wat gaat hier goed in, wat is lastiger?‘. Het was een prachtige dag op een wonderschone plek, dus heel makkelijk kregen we de mensen na een ruim half uur de zaal niet in, maar de terugkoppelingen toonden dat er mooie interacties en verdiepingen hadden plaatsgevonden tijdens de wandeling!
Samen verder groeien – Liane over het DNA van Ons Eten Den Haag
Dan is het de hoogste tijd om met de oprichtster van Ons Eten Den Haag Liane Lankreijer het DNA van dit lokale voedselnetwerk te gaan verkennen! Liane vertelt dat zij ooit de inspiratie aangereikt kreeg die voor haar het herinneren van de bron van al het leven betekent: ‘Je gevoed weten‘ en ‘In saamhorigheid gingen zij verder‘. Vanuit deze inspiratie en bedding werkt Liane aan haar projecten en het is ook de basis van Ons Eten Den Haag.
Liane legt uit dat Ons Eten bewust een vereniging en geen stichting geworden is. Een vereniging laat immers al in de rechtsvorm zien dat het een organisatie van leden, van alle leden is. In het geval van Ons Eten Den Haag zijn die leden voedselinitiatieven van bewoners, ondernemers en lokale groepen met een hart voor een gezond, duurzaam en lokaal voedselsysteem. Ons Eten stelt hierin een aantal kernwaarden centraal waarin de focus ligt op ‘kan wel’:
- Zelf anders doen
- Met wie er is
- Open voor iedereen
- Op zoek naar groei
Hoewel Ons Eten Den Haag aan allerlei projecten werkt, is het netwerk van voedselverbindingsplekken erg illustratief voor de kernwaarden van dit netwerk. Op deze plekken worden de handen uit de mouwen gestoken, wordt gebruikt wat er voor handen is, staan de poorten open voor iedereen en wordt er op allerlei thema’s naar groei gestreefd. Op deze plekken wordt de verbinding van mensen met de bodem, met de Aarde, en met elkaar hersteld. Dat is voor Ons Eten de kern van de voedseltransitie.
De werkwijze binnen Ons Eten Den Haag vat Liane samen met de term ‘organisch werken‘. Dit staat voor zelforganisatie, zelf je rol pakken, sociocratie als ideaal, dingen laten ontstaan en meebewegen met de seizoenen. Er wordt gestreefd naar samenwerken zoals dat gebeurt in natuurlijke ecosystemen. Hierin heeft elke actor z’n plek en heeft elke actor iets nodig en iets te geven. Dit betekent dat je elkaar moet zien en elkaars plek moet erkennen. De activiteiten van Ons Eten Den Haag leiden tot verbindingen en interacties van geven, gunnen en nemen, zo wordt het netwerk samen veerkrachtig. Dit weefsel in de stad is de voedingsbodem voor alles dat er aan nieuwe initiatieven en projecten ontstaat bij Ons Eten.
Een belangrijke ontwikkeling in de afgelopen jaren is het ontstaan vanuit Ons Eten van de Haagse Voedselraad. Het doel van de voedselraad is dat ook beleid aangepast gaat worden om de beweging die Ons Eten inzet te bespoedigen. De voedselraad doet onderzoek naar verschillende delen van het Haagse voedselsysteem en zorgt ervoor dat de stemmen vanuit het weefsel op de juiste passende wijze vertolkt worden richting gemeente en andere instellingen. Ons Eten en de Haagse Voedselraad worden inmiddels uitgenodigd om mee te denken over gezondheid, ruimte en de voedselomgeving in Den Haag!
Een uitgebreider stuk over het DNA van Ons Eten Den Haag wordt binnenkort gepubliceerd op deze site!
De projecten van Ons Eten – hoe krijgt de bron vorm?
Na de mooie beschrijving van de bron en werkwijze van Ons Eten Den Haag schoven voorzitter Marieke Overbeek en trekker van de Haagse Voedselraad Miriam Offermans aan voor een panelgesprek. Marieke woonde een aantal jaar buiten Den Haag en bij terugkomst viel haar op hoe sterk de verbindingen waren tussen de verschillende initiatieven. Ze heeft veel in verenigingen en gemeenschappen gewerkt en gaat graag de uitdaging aan om de structuur van Ons Eten te verstevigen.
Miriam Offermans, de coördinator van de Haagse Voedselraad heeft veel ervaring met lobby-werk. Zij weet hoe je impact maakt en haar handen jeukten toen ze in 2022 aansloot bij Ons Eten. Inmiddels is het gelukt om de gemeente aan te zetten tot een nieuwe voedselstrategie en ze pakt nu door om de gemeente zover te krijgen dat er structurele steun voor en samenwerking komt met voedselverbindingsplekken. Het voedselsysteem verandert pas echt als je overal in de stad geworteld bent. Dat is het interessante van Ons Eten, bewoners en initiatieven die een beweging zijn, waar de ‘kan-wels’ en ervaringskennis ligt. De Voedselraad zorgt voor een nieuw soort opschaling: samen meer van deze superlokale wijkinitiatieven maken. Zo heeft de beweging impact en bouwst ze aan een duurzaam en gezond voedselsysteem!
Lokale Lunch
Als kers op de taart sloten we deze bijeenkomst af met een in de keuken van de Spinozahof gemaakte lunch. Wat een lust voor het oog! De deelnemers verspreiden zich over de tuin en genoten van plek en gesprek. Tot de volgende keer!
